Categories
Blockchain

Bitcoin’in Teknolojisi: Blockchain Nedir? Blockchain Yeni bir Web 4.0 mı demek?

Anasayfa » Blog » Blockchain » Bitcoin'in Teknolojisi: Blockchain Nedir? Blockchain Yeni bir Web 4.0 mı demek?

Satoşi Nakamoto Takma Adını Kullanan Kişi Ya Da Kişiler Tarafından Yaratılan ve dahice olduğu şüphe götürmeyen block zinciri, gitgide önem kazanarak herkesin aklından geçen bir sorunun hedefine dönüştü. “NEDİR BU BLOK ZİNCİRİ”

Dijital verinin kopyalanmasına değil de dağıtılmasına izin veren blok zinciri, yepyeni bir internet türünün omurgasını oluşturuyor. Aslında dijital para birimi Bitcoin için tasarlanmış olsa da, teknoloji camiası bu teknolojiye yeni potansiyel kullanım amaçları buluyor.

Tıpkı internette ya da otomobillerde olduğu gibi, blok zincirini kullanmak için nasıl işlediğini bilmeniz gerekmiyor. Ama bu yeni teknolojiye aşinalık kazandıkça neden devrimci bir teknoloji olduğunu daha iyi anlıyorsunuz.

DAĞITILMIŞ VERİ TABANI

Bilgisayarlardan oluşan bir ağa binlerce kez kopyalanarak dağıtılan bir hesap tablosu düşünün. Sonra da bu ağın, söz konusu tabloyu düzenli olarak güncellemek üzere tasarlandığını düşünün. İşte blok zincirini anlamaya başladınız.

Bir blok zincirindeki bilgi, paylaşılan ve sürekli güncellenen bir veri tabanı halinde varlığını sürdürüyor.Ağı bu biçimde kullanmanın bariz faydaları var.Blok zinciri veri tabanı tek bir konumda saklanmadığı için kayıtlar herkese açık ve kolayca doğrulanabiliyor.Bu bilginin hackerların erişip bozabileceği merkezi bir sürümüde bulunmuyor.Aynı anda milyonlarca bilgisayarda barındırıldığından, veri tabanındaki veriye internetteki herkes erişebiliyor.

BLOK ZİNCİRİNİN SAĞLAMLIĞI VE GÜVENİRLİĞİ

Blok zinciri, tıpkı internet gibi dahili bir sağlamlığa sahip.Ağ boyunca birbirinin aynı bilgi blokları sakladığından, blok ziniciri:

1-Tek bir kurum ya da kuruluş tarafından kontrol edilemiyor.

2-Tek bir kırılma noktasına sahip değil.

Blockchain_Process

Bitcoin 2008’de icat edildi ve o günden bu yana önemli bir problem yaşanmaksızın Bitcoin blok zinciri çalışmayı sürdürüyor.Şu ana kadar Bitcoin’in yaşadağı tüm sorunların altında ya hackeleme çabaları var ya da yönetimsel hatalar.Bir diğer deyişle, bu sorunlar kötü niyetten ya da insan hatasından kaynaklanıyor; altında yatan konseptlerde hata olduğu için değil.

İnternet de 30 yılı aşkın bir süreden beri ayakta kalabildi.Bu da henüz geliştirilmeye devam eden blokzinciri teknolojisi için iyi haber demek.

ŞEFFAF VE BOZULMAZ

Blok zinciri teknolojisi kendini her 10 dakikada bir otomatik olarak güncelleyen yeni bir fikir biriliği halinde.Kendi kendini denetleyen dijital değer ekosistemi olan ağ,gerçekleşen her işlemi 10 dakikalık aralıklarla güncelliyor.Bu işlemlerin her birine “blok” deniyor ve böylece iki önemli şey ortaya çıkıyor.İlki, şefaflık verisinin tüm ağa gömülü ve herkese açık olması. Diğeriyse blok zincirindeki herhangi bir bilgi birimini değiştirmek için tüm ağınkinden daha büyük bir işlem gücüne ihtiyaç olması ve bu yüzden bozulmaması.

Bu durum teoride mümkün olsa da , uygulamada olanaksız.Örneğin, Bitcoin toplamak için sistemin yönetimini ele geçiriseniz Bitcoin’lerin değerini sıfırlamış oluyorsunuz.

DÜĞÜMLERDEN OLUŞAN AĞ

MERKEZİ OLMAYIŞI,AĞIN KULLANICIDAN KULLANICIYA (P2P) ESASIYLA ÇALIŞABİLECEĞİ ANLAMINA GELİYOR

Blok zinciri, hesaplama yapan “düğümlerden” oluşuyor.Düğüm, blok ağı zincirine bağlı çalışan ve işlemleri onaylamakla ve aktarmakla yükümlü bir istemci çalıştıran bilgisayar demek.Düğümler blok zinciri ağına katıldıkları anda otomatikman blok zincirinin bir güncel kopyasını indiriyor.

Bir araya gelen düğümler,internetin şu anki işleyişinden tamamen farklı ikinci düzey ve güçlü bir ağ oluşturuyor.Her düğüm, blok zinciri üzerinde bir “yönetici” ve ağa kendi isteğiyle katılıyor.Bu bakımdan ağın merkezi olmadığı söylenebilir.Bununla birlikte, her düğümün ağa katılmasının bir ödülü var: Bitcoin kazanma şansı.

Düğümlerin yaptığına “maden çıkarma” dense de aslında bu yanlış bir tabir. Aslında her düğüm, hesaplamalı yap bozları çözmek için birbiri ile yarışıyor. Bitcoin, ilk başta blok zincirinin merkez noktasındaydı.Şimdilerdeyse bu teknolojinin sayısız uygulama alanından yanlızca biri olarak düşünülüyor.Günümüzde Bitcoin benzeri kripto para birimlerinin sayısı en son coin marketcap incelediğimde 7500 üzerindeydi. Ayrıca orjinal blok zinciri konseptinin potansiyel uyarlamaları da şuan sürüyor ya da geliştirme aşamasında.

Blok zinciri, yapısı itibariyle merkezi olmayan bir teknoloji.Blok zincirinde meydana gelen herşey tüm ağı etkiliyor.Bunun da birtakım önemli sonuçları var.İşlemleri doğrulamanın yeni bir yolu olan blok zinciri, geleneksel ticaretin bazı yönlerini de geçersiz kılıyor:Söz gelimi, borsa işlemleri blok zincirinde neredeyse anında gerçekleşebilir ya da tapu kadastro gibi kayıtlar tümüyle halka açık tutulabilir. Noter işlemleri için notere gerek kalmayabilir.

Bitcoin işlemlerini kaydeden veri tabanı, blok zinciri teknolojisini kullanan bir küresel bilgisayar ağı tarafından ortaklaşa yönetiliyor.Yani Bitcoin’in yöneticisi tek bir kurum değil, ağın ta kendisi.Mekezi olmayışı, ağın kullanıcıdan kullanıcıya (P2P) esasıyla çalışabilceği anlamına geliyor.Bu kitlesel işbirliğinin potansiyel kullanımını daha yeni keşfediyoruz.

BLOK ZİNCİRİNİ KİM KULLANACAK?

Web altyapısında olduğu gibi, blok zincirinden de faydalanmak için içyüzünü bilmek gerekmiyor.Şu anda blok zinciri teknolojisinin en büyük potansiyel kullanım alanı finans dünyası.Dünya bankası 2015’te yapılan para transferlerinin 430 milyar ABD dolarını aştığını söylüyor ve şu anda blok zinciri geliştiricilerine büyük rağbet var.

Blok zinciri bu tür işlemlerde aracıyı ortadan kaldırabiliyor.Nasıl ki grafiksel kullanıcı arayüzü birimleri(GUI) masaüstü kavramı sayesinde bilgisayar kullanımını herkese açtıysa blok zincirini kullanmak içinde “cüzdan” isimli grafiksel kullanıcı arabirimleri yaygın olarak kullanılabiliyor.İnsanlar Bitcoin’le alışveriş yapmak ya da diğer kiripto para birimleriyle birlikte depolamak için bu uygulamaları kullanıyor.

Çevrimiçi işlemler kimlik doğrulama süreçleriyle yakından ilişkili.Gelecekte cüzdan uygulamalarının başka tür kimlik yönetim türlerinin önünü açacağına kesin gözüyle bakabiliriz.

BLOK ZİNCİRİ YENİ BİR WEB 4.0’mı DEMEK?

Web 4.0, henüz gelişmekte olan ve nasıl tanımlanması gerektiği konusunda fikir birliğine varılamamış bir kavram olarak nitelendiriliyor.

  • WEB 1.0: 1995-2000 yılları arası. Kullanıcının sadece interneti gözlemlediği, kendi içeriklerini oluşturamadığı dönem.
  • WEB 2.0: 2000-2010 yılları arası. Kullanıcıların kendi içeriklerini üretebildikleri, sosyal medya platformları sayesinde kimliklerini internete taşıdıkları dönem. (Örneğin Facebook)
  • WEB 3.0: 2010-2020 yılları arası. Kullanıcıların kişiye özel arama sonuçları ve reklamlarla karşılaştıkları dönem. İlgi alanlarımıza göre haber içeriklerini görmeye, aramalarımıza göre reklamlarla karşılaşmaya başladık. İnternet, kişiye özel anlam ifade etmeye başladı. 

İnternete bağlı olmanın bir ihtiyaç olmaktan çıkıp, zorunluluk olacağı döneme girmek üzereyiz. 2020 ve sonrasındaki 10 yılı kapsayacak WEB 4.0 çağında, kullandığımız teknolojilerin hayatımızı nasıl değiştireceğini göreceğiz.Günümüzde makineler yarı insan gücü ile çalışmaktadır. Düzenli bakımlar gibi makineler ile alakalı pek çok konuda insana ihtiyaç vardır. Web 4.0 ise insan beyniyle tamamen senkronize hareket edecektir. İnsanın olduğu her yerde makine de olacaktır. Yürürken, yatarken, konuşurken makineler ile simbiyoz bir ilişki oluşturulacaktır. Bu ortak yaşamda, makineler de öğrenebilecek ve beğeni, tavır, tercih gibi birçok konuda söz hakkına sahip olacaktır.

Blok zinciri internet kullanıcılarına değer yaratma becerisi kazandırıp dijital bilginin doğrulamasını yapıyor.Bundan işyerleri nasıl fayda sağlayacak?Adına “akıllı sözleşme“denen dağıtılmış kayıt defterleri,ancak belirtilen şartlar yerine getirildiğinde işletilen basit sözleşmeler kodlanmasını olanaklı kılıyor. Ethereum,sırf bu amaçla yapılmış bir açık kodlu blok ziniciri projesi.Ethereum’un blok zincirlerinin yararlılığını dünyayı değiştirecek taşıma potansiyeli bulunuyor.

Teknolojinin şu anki düzeyinde akıllı sözleşmeleri basit işlevleri yerine getirecek biçimde programlamak olanaklı.Söz gelimi, blok zinciri teknolojisi ve Bitcoin kullanarak,belirli bir finansal araç belli bir düzeye gelince bir ödemeyi gerçekleştirebiliyorsunuz.Örneğin şu anda bir taşıma aracını paylaşmak isteyenlerin Uber gibi bir aracıya ihtiyacı var.Oysa kişiler arası ödeme sayesinde blok zinciri,tarafların doğrudan etkileşmesine ve ortaya gerçekten de merkezi olmayan bir paylaşım ekonomisinin çıkmasına yol açabilir.

Bunun bir örneği de OpenBazaar (https://openbazaar.org). Site blok zinciri kullanarak eBay’in P2p verisyonunu oluşturuyor.Uygulamayı aygıtlarınıza kuruyor, sonra OpenBazaar satıcılarıyla hiçbir komisyon ve aracılık bedeli olmaksızın alışveriş yapıyorsunuz.(Sahibinden.com pardon:(emlakçı’dan galerici’den 🙂 ) ‘suz tekel olmayan bir çok yapı düşünün. ) Protokolün “kural tanımayan” doğası, kişisel ününüzün iş anlaşmalarında şu an eBay’de olduğundan çok daha etkili olmasını sağlıyor.

Kitle Kaynak

Kickstarter ve Gofundme kitle kaynak girişimleri, yavaş yavaş ortaya çıkan P2P ekonomisinin ileri çalışmalarını yürütüyor.Bu sitelerin popülerliği,insanların ürün gelişiminde doğrudan söz sahibi olmak istediğinin bir kanıtı.Blok zincirleri bu ilgiyi bir sonraki basamağa taşıyarak kitle kaynaklı risk sermayesi yatırım fonları kurulmasını sağlayabilir.

Fikir Haklarının Korunumu

Bilindiği gibi,dijital bilgileri sonsuz defa kopyalamak ve internet sayesinde her yere dağıtmak olanaklı.Bu da web kullanıcılarına ücretsiz içeriklerden oluşan bir altın madeni sağlıyor adeta. Ne var ki telif hakkı sahipleri o kadar şanlı değil.Hem fikir haklarını yitiriyor hem de bu yüzden maddi zarara uğruyorlar.Akıllı kontratlar telif haklarını koruyabilir, (yerli bir girişim olan https://tr.proofstack.io bunun güzel bir örneği.) yaratıcı eserlerin interneten satışını otomatikleştirerek dosya kopyalama ve dağıtım riskini ortadan kaldırabilir.

Örneğin İngiliz şarkıcı ve besteci Imogen Heap’in kurduğu Mycelia P2P müzik dağıtımı için blok zinciri kullanıyor ve müzisyenlerin şarkılarını doğrudan hayranlarına satmasını sağlıyor.Aynı zamanda yapımcılara lisans örnekleri gönderiyor,telif gelirini şarkı yazarları ve müzisyenler arasında otomatikman bölüştrüyor. Tüm bunlar akıllı sözleşmelerle otomatikleştirilmiş.Blok zincirlerinin kesili kripto para birimlerinde ödemeyi mümkün kılması(yani mikro ödemeler) blok zincirinin bu senaryoda büyük başarı şansı olduğunu akla getiriyor.

Kimlik Yönetimi

Web üzerinde daha iyi kimlik yönetimine gereksinim olduğu şüphe götürmez.Kimlik doğrulama internet üzerinden gerçekleşen tüm finansal işlemlerin zayıf noktası.Ne var ki webden ticaretle birlikte gelen güvenlik risklerine karşı çözümler hiç de iyi değil. Dağıtılmış kayıt defterleri kim olduğunuzu kanıtlamanın geliştirilmiş yöntemlerini ve kişisel belgeleri sayısallaştırma fırsatını sunuyor.Güvenli bir kimlik sahibi olmak paylaşım ekonomisinde gerçekleşen çevrimiçi etkileşimler için de önemli olacak.Microsoft son yılarda bu konu üzerinde çalışmlar yapıyor. https://www.microsoft.com/tr-tr/security/business/identity-access-management/decentralized-identity-blockchain . Sonuçta iyi bir ün sahibi olmak internetten alışverişin en temel gereksinimi.

Kaynakça:
Alex Tapscott - Don Tapscott Blockchain Revolution: How the Technology Behind Bitcoin Is Changing Money
William Mougayar - The Business Blockchain: Promise, Practice, and Application of the Next Internet Technology
https://www.microsoft.com/tr-tr/security/business/identity-access-management/decentralized-identity-blockchain
https://tr.proofstack.io/
https://openbazaar.org/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *